طراحی الگوی فرهنگ یادگیری فضای مجازی در پیشگیری از آسیب های اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخطر در مدارس متوسطه دوره دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه ملی مهارت دانشکده امام علی(ع) استان تهران

2 پژوهشگر

3 مدیر پژوهشسرای دانش آموزی آموزش و پرورش شهریار

4 مدیر دبستان ناحیه 4 آموزش و پرورش کرج

چکیده

زمینه و هدف: آسیب‌های اجتماعی و رفتارهای پرخطر از دغدغه‌های اصلی نظام آموزشی و خانواده‌هاست. گسترش تهدیدات سلامت روانی-اجتماعی دانش‌آموزان، لزوم محافظت از آنان را به اولویتی مهم تبدیل کرده است. هدف این پژوهش ارائه الگویی برای بهبود فرهنگ یادگیری فضای مجازی در جهت پیشگیری از این آسیب‌ها در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه بود.

روش: این پژوهش کیفی با رویکرد نظریه زمینه‌ای انجام شد. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاه و صاحب‌نظران حوزه‌های مرتبط بود که با نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری، 25 نفر انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش کدگذاری اشتراوس و کوربین تحلیل شدند. روایی و پایایی با معیارهای قابلیت اعتبار، انتقال‌پذیری و تأییدپذیری تأمین گردید.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد الگوی مطلوب در پنج بُعد اصلی قابل تبیین است: عوامل علّی (نگرشی، آموزشی، فناوری، سیاستی، ارزشی)، عوامل زمینه‌ای (بسترسازی آموزشی، امکانات فناورانه، مدیریتی، محیطی-فرهنگی)، عوامل مداخله‌گر (ارتباطی، رفتاری، فنی، ساختاری)، راهبردها (اخلاق حرفه‌ای معلم، آموزشی، فناورانه، مدیریتی، ترویجی) و پیامدهای مثبت اجرای الگو.

نتیجه‌گیری: می توان گفت که مهم ترین ایده‌ها و آرمان هایی که می تواند به فرهنگ یادگیری الکترونیکی دانش آموزان متوسطه دوم جهت دهد و ضرورت توسعه آن را توجیه پذیر کند، توجه به مفاهیم «تعالی علمی، فرهنگی و اجتماعی»، «تعامل محوری»، و «بازخورد محوری» است. جدیت و برنامه ریزی معلم، ایجاد فرایندهای قابل اجرا اعم از شیوه آموزش، محتوا، ارزشیابی و بازخورد دهی به دانش آموزان، پیگیری انجام تکالیف و تعهدات آن ها و همچنین همراهی والدین منجر به باور درست و فرهنگ سازی به جا و استفاده مناسب از فضای مجازی خواهد شد. اجرای این الگوی جامع، می‌تواند به توسعه فرهنگ یادگیری مجازی مسئولانه و پیشگیرانه کمک کند. نتیجه نهایی بر ضرورت همکاری سه‌جانبه خانواده، مدرسه و نهادهای اجتماعی برای مراقبت از دانش‌آموزان در فضای مجازی تأکید می‌ورزد.

کلیدواژه‌ها